Charles van Commenee: Scherp aan de wind blijven zeilen

28 december 2021
Topatletiek Vorige

Bij de EK indoor in Torun – in maart van dit jaar – verbaasde Charles van Commenée zich al over de Nederlandse prestaties. De Spelen van Tokyo leverden daarna prestaties op die voorheen ondenkbaar waren. Aan het eind van het jaar analyseert de hoofdcoach van de Atletiekunie de progressie en kijkt hij vooruit naar 2022.

‘Terugkijkend kun je constateren dat we heel creatief en progressief zijn omgegaan met de pandemie’, zegt Van Commenée. ‘Daar wil ik het jaar 2020 ook bij betrekken, toen we snel inspeelden op mogelijkheden om te blijven trainen tijdens de lockdown en we later in het seizoen onderlinge wedstrijdjes organiseerden om in vorm te zijn indien wedstrijden mogelijk zouden worden. Het gaf het signaal aan allen: we zijn serieus hier en we gaan geen tijd verliezen.’
‘In januari van dit jaar gingen we met een groot deel van de selectie naar Zuid-Afrika. Daar zag ik dat allerlei andere landen die er gewoonlijk ook trainen, nu weg waren gebleven. Terwijl we daar heel veilig konden verblijven: de atletiekbaan en ons hotel, inclusief het personeel, zaten in de bubbel; iedereen werd dagelijks getest en niemand stapte, op de terugweg na de training, van de fiets om ergens koffie te gaan drinken – wat we normaal wel deden. Daar hebben we de winst van 2020 verder uitgebouwd, terwijl andere landen stil stonden. En we hadden door een hoge mate van discipline geen enkele besmetting.’
Op dezelfde manier verliep het trainingskamp in april in Belek (Turkije). ‘We moesten wegens de reisbeperkingen wel hals-over-kop terug, maar ook dat deden we voortreffelijk. We hebben er twee weken goed kunnen trainen en dat heeft ons enorm geholpen.’

Een jaar vol onzekerheden

Voor de sportliefhebber was het een jaar vol onzekerheden: welke toernooien zouden er wel en niet doorgaan? Atleten en coaches hadden daar minder last van, zegt de hoofdcoach. ‘Die zijn gewend om te gaan met onzekerheid: een coach die vertrekt, een blessure. Er kan van alles gebeuren, maar wij zijn altijd uit gegaan van één scenario: “Tokyo” gaat door. Gesprekken over andere scenario’s zouden afleiding betekend hebben. Daar hebben we ook steeds de planning op afgestemd. En als je hier op Papendal dagelijks met elkaar traint, kun je dat uitgangspunt ook vasthouden.’
Hij kijkt optimistisch naar de komende jaren ‘Dat vertaal ik niet in een voorspelling van het aantal medailles dat we op een toernooi gaan winnen. Maar ik zag bij de EK indoor in Polen en in de maanden daarna wel dat veel atleten er heel goed voor stonden. Dat is onder andere te danken aan de grotere samenwerking tussen coaches en de andere stafleden hier op Papendal. Bijna alle coaches werken tegenwoordig in koppels en hebben een heel open attitude om elkaar scherp te houden. Daar hebben we hard aan gewerkt en dat blijft ook in 2022 een belangrijk thema. We stellen duidelijker doelen, we zijn meer bezig met het meten van dagelijkse progressie in training en de urgentie om alles heel goed te laten verlopen is gegroeid.’
‘Ik vind de laatste kilometer van Abdi Nageeye in de Olympische marathon een mooie vergelijking. Hij nam zijn collega mee naar het podium. Samen winnen, daar gaat het om. Terwijl de Nederlandse atletiek in het verleden toch vooral bestond uit eilandjes van mensen die probeerden slimmer te zijn dan de anderen.’

Zonder publiek

Tijdens het Atletiekgala keken enkele atleten terug op de Spelen zonder publiek. Enkelen vonden de intieme sfeer in het stadion zonder publiek wel prettig. Van Commenée: ‘Het moet natuurlijk geen gewoonte worden, want dat zou ten koste gaan van het draagvlak voor de topsport. Maar ik denk dat atleten tijdens een toernooi de handen vol hebben aan wat ze daar moeten doen - de concurrentie in de arena verslaan - en helemaal op zichzelf gericht zijn. Verreweg de meesten van de 45 atleten die mee waren, misten het publiek niet tijdens de wedstrijden. En het onderlinge plezier en de euforie in het Olympisch dorp waren niet groter geweest als er wel fans zouden zijn geweest. Dat deel van het feest kwam wel na terugkeer in Nederland.’

Na de Spelen kwam in Nederland de discussie op gang of de prestatiedruk in de topsport niet ten koste gaat van de veiligheid van de sporters en van het plezier in de sportbeleving. Papendal presenteert zich graag als “medal factory”, maar is dat wel zo positief?
Van Commenée: ‘We zijn natuurlijk trots op alle prestaties en het samen opgebouwde prestatieklimaat dat dit mogelijk heeft gemaakt. Maar we willen onze rug niet bij voorbaat keren naar wat zich hier misschien ook afspeelt en waar we nu misschien geen zicht op hebben. De overheid en NOCNSF hebben topsport breed onderzoek aangekondigd. Ik verwacht dat we er over een half jaar meer over kunnen zeggen.’

Iedereen wil graag weer vlammen

Wat staat de topatletiek in 2022 te wachten? Half maart zijn de WK indoor in Belgrado. In de zomer zijn van 15 tot 24 juli de WK in Eugene en drie weken later de EK in München. En dat na een druk Olympisch jaar, met nog slechts tweeënhalf jaar te gaan tot de Spelen van Parijs.
‘Nee, je hebt dit keer als atleet niet de luxe om het een jaartje rustig aan te doen’, zegt Van Commenée. ‘Maar ik denk ook niet dat daar veel behoefte aan zou zijn. Na de successen van dit jaar wil iedereen graag weer vlammen. De Nederlandse atletiek is een succesverhaal geworden en daar wil je deel van uitmaken. Ik zie Churandy Martina op zijn 37ste bijvoorbeeld al weer maanden volle bak trainen.’
Hoe de deelname zal zijn in Belgrado is niettemin nog onzeker. ‘We gaan in de loop van januari bekijken wie zich op het indoorseizoen zullen richten. Maar de beide zomertoernooien hebben absoluut de prioriteit. De combinatie moet te doen zijn, met uitzondering van de marathon natuurlijk. Vanuit Eugene snel terug naar Nederland, hier nog een paar weken doortrainen en dan laat naar München gaan, zo zal het er voor de meesten uitzien.’

Van Commenée was vorig jaar al optimistisch en is dat nog steeds. Dus gaat hij er vanuit dat er nu eerst in januari “gewoon” én veilig getraind kan worden in Zuid-Afrika. In de bubbel, dat dan nog wel.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De successen van 2021 in het kort

EK indoor in Torun, Polen

De Nederlandse estafetteploegen zorgden voor spektakel op de 4x400 meter door goud te winnen. Femke Bol liep naar het goud op de 400 meter. In een spannende 400 meter finale bij de mannen kwamen nog eens twee Nederlanders op het podium: Tony van Diepen finishte als tweede en Liemarvin Bonevacia was goed voor brons. Nadine Visser prolongeerde haar titel op de 60m horden in een nationaal record. Sprintster Jamile Samuel snelde verrassend naar het brons.

World Athletics Relays in Silesia, Polen

Het hoogtepunt van dit toernooi kwam op naam van de Nederlandse mannen met goud op de 4x400m. Er was brons voor de vrouwen 4x100m.

Europese kampioenschappen onder 23 in Tallinn

Drie atleten veroverden in Tallinn een gouden medaille. Jasmijn Lau was de snelste op de 10.000 meter, terwijl Jorinde van Klinken de discus het verst wierp. Bij het kogelstoten kon niemand tippen aan Jessica Schilder. Daarnaast boekten ook Ramsey Angela (brons op de 400 meter horden), Diane van Es (brons op de 5.000 meter) en Sven Roosen (zilver op de meerkamp) individueel succes.
Met deze zes medailles evenaarde de Nederlandse ploeg het record van 2013. In de 24-jarige historie van deze EK kwam het nooit eerder voor dat Nederland met drie gouden plakken huiswaarts keerde.

Europese Kampioenschappen onder 20 in Tallinn

Britt Weerman won goud en sprong over een hoogte van 1.88 meter. Met een totale oogst van acht medailles (één goud en zeven zilver) bleef de Nederlandse ploeg slechts twee plakken verwijderd van de recordscore uit 2019.

Olympische Spelen van Tokio

Sifan Hassan schreef historie door een medaille te pakken op drie individuele onderdelen: brons op de 1500 meter, goud op de 5000 en 10.000 meter.
Ook Femke Bol wist iets te presteren wat nog nooit werd gedaan door een Nederlandse atleet: een (bronzen) medaille winnen op de 400 meter horden. Op de 4x400 meter haalde de mannenploeg vier seconden van het Nederlands record af en finishte als tweede.
Anouk Vetter schreef in Tokio haar derde medaille op een groot eindtoernooi bij: zilver op de Olympische zevenkamp. Emma Oosterwegel won brons.
Abdi Nageeye won op de slotdag een zilveren medaille op de marathon.

De acht medailles voor de Nederlandse atleten vormen een recordaantal. Het oude record stond op zes en dateerde van 1948, toen de Spelen in Londen werden gehouden.
Nederland eindigde in het medailleklassement op de zevende plaats in Tokio. Dat betekent de hoogste klassering ooit.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tekst: Cors van den Brink
Foto header: Orange Pictures - juli 2021 Papendal